Айтыс. «Біржан –Сара» айтысы

Атырау облысы, Махамбет ауданы, Сарытоғай селосы

Қазақ тілі және әдебиеті мұғалімі: Құмарова Шолпан Зиноллақызы

Күні: 1.10.16    Қазақ әдебиеті  9-сынып

ТақырыбыАйтыс. «Біржан –Сара» айтысы
МақсатыТақырып мазмұнын түсіну, идеялық ұстанымындағы кейіпкерлердің ойына өзінше ой қосу арқылы пікір айтуға машықтанады
Жалпы мақсат«Біржан мен Сара» айтысы туралы мәлімет ала  отырып, Біржан мен Сараның өмірімен таныстыру. Айтыстағы әлеуметтік мәселе төңірегінде ойларын жинақтау.
Күтілетін нәтижеАйтыстың  мазмұнын толық меңгереді.Айтыскер ақындарға  мінездеме бере отырып, олардың бойындағы қасиеттерді анықтай алады.Айтыстың көтерген негізгі өзекті мәселелерін, тақырыптарын анықтауды үйренеді.
7 модульдің қолданылуыАКТ”, “Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер”, “Оқыту үшін  бағалау және оқуды  бағалау”, “Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету”,  “Оқытуды басқару және көшбасшылық”.

 

Қолданылатын әдіс-тәсілдерКластер, Венн  диагамманы , Бес жолды өлең, «Ойлан — топтас — талқыла»
Қолданылатын ресурстарБағдарлама,оқулық, әдістемелік құрал, баспасөз материалдары
Ұйымдастыру кезеңі

 

 

 

Сәлемдесу

Сынып оқушыларына  жағымды ахуал туғызу

Түгелдеу Сыныпты екі топқа бөлеміз. Ұлдар – “Біржан” тобы. Қыздар – “Сара” тобы

 

Әр топ өз орнына отырып, сабаққа дайындалады
Сабақ кезеңдеріМұғалімнің іс-әрекетіОқушылардың іс-әрекеті
Тапсырма
Үй тапсырмасын сұрау.

 

Деңгейлік тапсырма.

Эссе оқиды.

 

1-деңгей : Әр топ белгіленген айтыскерлер туралы қысқаша мәлімет айтады.

2.      Үй жұмысын тексеру

1) Ауруды көшіру үшін топтасып орындайтын айтыс қалай аталады ? (Бәдік айтысы)

2) Айтыс дегеніміз не ? (Айтыс- қазақтың халық ауыз әдебиетінің бір түрі, яғни әдеби жанр түрі)

3) Бір құс бар қанат жайса дөп-дөңгелек,
Адамнан еш уақытта жүрмес бөлек,
Ұшырса, қондырса да еркі адамда
Шықпайды панаңыздан көлеңкелеп… айтыстың қай түріне жатады ? (Жұмбақ айтысы)

4) Қазақ айтыстары жанрлық сипаты жағынан неше түрге бөлінеді ? (Түре айтысы, Сүре айтысы)

5) Шолақ сиыр, көзіңді ояйын ба?

Биылғы жыл соғымға сояйын ба?

Биылғы жыл соғымға сойып алып,

Танабайға жаяңды қояйын ба? … айтыстың қай түріне жатады ? (адам мен жануардың айтысы)

6) Салт айтысы нешеге бөлінеді ? (2-ге ақындар айтысы, қыз бен жігіт айтысы)

7) қазіргі кездегі айтыскерлерді ата. (Ринат Зайытов, Айнұр Тұрсынбаева, Балғынбек Имашев

т.б)

8) Ерте заманда қызды ұзатар алдында айтылатын айтыс түрі . (жар-жар айтысы)

9) Айтыстың өзіне тән ерекшеліктерін ата.  (жаттама өлеңдер аз болады, өлеңді табан астында шығарады, тосыннан айтысады,ақырыбы белгісіз, тосын сұрауларға тап болады т.б)

10) Айтыстың көркемдік ерекшелігін ата. (сөздері анықтық, тазалық, дәлдік жағынан , көркемдік, сұлулығы)

 Үй тапсырмасына жауап береді.

 

Мағынаны тану

Топтастыру стратегиясы.

 

Біржан” тобы    Ол кім?

Не істеді?

 

Сара” тобы    Ол кім?

 Не істеді?

 

 

 

 

 

 

Оқушылар топта талқылап, сұраққа жауап беріп,зерттеушілік әңгіме құрады.

 

Кітаппен жұмысТеңеу дегеніміз не?
Біржан айтыста өзін неге теңейді?

БіржанСара
Ақ иық мұзбалаққа
Бұлбұлға
Аспандағы аққу
Бәйге атына
Кең қолтық, жібек

жол арғымақ
Байпаң жорға
Қыранға

Ақ тұйғын
Тоты құс
Ақ иық бұлбұл
Арғымақ
Наркескен
Берілген тапсырмаға қатысты жауаптарын  айтады.

 

Сөздікпен жұмысАқиық — бүркіт тұқымдасына жататын, сұңқар тәрізді ірі құс.
Ал мұзбалақ – ол бүркіттің жас мөлшерінің бірі.
Ақ тұйғын — сұңқар, лашын

Арғымақ — жүйрік ат
Наркескен — ақ семсер, өткір қылыш

Оқушылар сөздіктерді дәптерлеріне жазады.
СалыстыруБұрынғы айтыс —- Осы күнгі айтыс
1. Ру атынан шыққан —1. Аудан, облыс атынан
2. Іздеп барып айтысады —2. Күні белгіленеді

3. Кез келген жерде өткен- 3.Сахнада өтеді
4. Басып тастау —. Жеребе тастау арқылы
4. Тосын тақырып -4. Тақырыбы болады.
7. Төреші — қауым —- 7. Қазылар болады.
Тақырыбы болады.
Демеушісі болады.Өнер тыңдаушы халық шыққан

.

 

 

Сэнкуэйн. Бес жолдан тұратын қорытынды.1.    Зат есім Біржан.
2.    Сын есім. Асқақ, үздік, таланты.
3.    Етістік. Айтысады, қанаттанады, жеңеді.
4.    Сезіну Біржан – жүрегімен тебіренген айтыс ақыны.
5.    Синоним. Бұлбұл, жезтаңдай ақын, сал – сері, күміс көмей.

1.    Сара.
2.    Сұлу, үздік, талантты.
3.    Айтысалы, мұңдасады, налиды.
4.    Сара – теңдікке ұмтылған жоқ.
5.    Синоним. Бұлбұл, жезтаңдай, кербез.

Үйге тапсырма“Біржан” тобы. “Біржан – азамат ақын”, “Сара” тобы. “Сара – үздік өнер иесі” атты шығарма жазу.
БағалауБағалау парақшасы мен бағалау шкаласын таратуӨзін- өзі топпен бағалайды
Рефлексия Стикерлерді толтыруОқушыларға стикер толтыруды ұсынуҰсынылған стикерді толтыру